Konya tarihi ve turistlik yerleri

Konya İli Tarihi: Konya, M.Ö 7. bin yılından beri yerleşim yeri olmuş, pek çok medeniyete beşiklik etmiştir. Yazının M.Ö 3500’de kullanılmaya başladığı hatırlanacak olursa Konya’nın ülkemizin en eski yerleşim merkezleri arasında yer aldığı söylenebilir.
Çumra Çatalhöyük, sadece ülkemizin değil dünya genelinde yemek kültürünün ilk defa başladığı, tarımın ilk kez yapıldığı, ateşin kullanıldığı, vahşi hayvan saldırılarına karşı ortak savunmanın ilk kez gerçekleştiği dolayısıyla yerleşik hayata geçen insanoğlunun ilk merkezi olma özelliği taşımaktadır.

Tarih devirlerinde Hititler ve Lidyalılar, M.Ö 6. yüzyılda Persler, M.Ö 4. yüzyılda Büyük İskender, Selevkoslar, Bergama Krallığı, M.Ö 2. yüzyılda Roma, M.S 395’de Konya ve çevresine hakim oldular.7. yüzyıl başlarında Sasaniler bu yüzyılın ortalarında Muaviye komutasındaki Emeviler şehri geçici olarak işgal ettiler.

10. yüzyıla kadar bir Bizans Eyaleti olan Konya, Müslüman Araplar’ın yer yer akınlarına maruz kaldı. Ve Malazgirt Zaferi’nden önce (1069) Konya’ya ilk gelen Türk akıncıları Selçuklular oldu. 1071’de Müslüman Türklerin Aanadolu’ya girmesiyle Konya, Anadolu Fatihi Kutalmışoğlu Süleymanşah tarafından fethedildi. Fetihle beraber Konya’da Türk-İslam egemenliği dönemi başladı.

1097’de 1. Haçlı Seferi sırasında İznik kaybedilince Anadolu Selçukluları’nın Başkenti, Konya’ya taşındı. Böylece tarihinde yeni bir sayfa açılan Konya günden güne gelişti, pek çok mimari sanat eseriyle süslendi. Kısa sürede Anadolu’nun en gözde şehirlerinden biri oldu.

Alaaddin Keykubad döneminde ise tarihinin en şaşaalı ve zengin dönemini yaşayan Konya, dünyanın da bir kültür sanat ve ilim merkeziydi.

3. Haçlı Seferi’nde Alman İmparatoru Friedrik Barbarossa, Konya’yı kuşattıysa da (19 Mayıs 1190) 2. Kılınçarslan’ın savunduğu kaleyi alamadı. 1308’de Selçukluların düşmesine kadar Konya, Başkent olarak kaldı. Sonra Karamanoğulları Beyliği’nin en büyük şehri olarak Karamanoğularınca yönetildi.

1387’de Osmanlı Padişahı 1. Sultan Murad, şehrin önlerine geldi. 1398’de oğlu Yıldırım Beyazıd, şehre girip Karamanoğulları Beyliği’ne bir son verdi. Ancak 1402 Ankara Savaşı felaketinden sonra Karamanoğulları Beyliği yeniden kuruldu. Konya, Fatih Sultan Mehmed’in Karamanoğulları Beyliği’ni ortadan kaldırdığı 1465 yılına kadar Osmanlı-Karaman mücadelesine sahne oldu.

Fatih, 1470’de İmparatorluğun Rumeli(Sofya), Rum(Tokat), Anadolu(Kütahya) Eyaletlerinden sonra 4. Eyalet olarak Karaman Eyaletini merkezi Konya olmak üzere kurdu. Eyalete ilk zamanlarda Osmanlı Şehzadeleri vali olarak atandı. 1513’den sonra Hanedan dışında Beylerbeyi ataması yapıldı.

Uzun bir süre Osmanlı İmparatorluğu’nun önemli bir Eyaleti olan Konya, Mondros Ateşkes Antlaşması’ndan sonra İtalyanlar tarafından işgal edildi. Amacı sadece ekonomik çıkar ve sömürge olan İtalyanlar ile herhangi silahlı bir mücadele olmadı. Batı Cephesi’nde Yunan’a karşı İnönü Savaşlarını kazandığımız günlerde itilaf devletleriyle anlaşmazlığa düşen İtalya, işgalden vazgeçerek geri çekilmiş 20 Mart 1920’de Konya, işgalden tamamıyla kurtulmuştur. Cumhuriyetin kurulmasıyla Konya, zengin tarihi ve coğrafik özellikleriyle hızla gelişmeye başlamış ve bugünlere gelmiştir.

Konya’nın Tarihi ve Turistik Mekanları:
İlk Çağlar

Konya M.Ö 7500’lü yıllardan beri insanlığın ilk yerleşik hayata geçişinin Çumra-Çatalhöyük kazıları ile ortaya çıkarıldığı çok eski bir medeniyet şehridir. Bu eserlerden bazıları; Çumra-Çatalhöyük, İvriz Kaya Kabartması, Eflatunpınar, Fasıllar, Ilgın-Yabsurt, Gökyurt, Sille Aya Eleni Kilisesi, şehir merkezindeki Alaaddin Höyüğü.
Anadolu Selçukluları Devri
Konya’nın 1071 Malazgirt savaşından sonra Selçuklu Türklerinin eline geçmesiyle (1076-1080) kurulan Anadolu Selçukluları Devleti’nin başkentliği (1096-1277) döneminde kültür ve sanatta altın çağını yaşar. Devrin ünlü bilginleri, filozofları, şairleri, mutasavvıfları, hoca, musikişinas ve diğer sanatkarlarını bağrında toplamıştır. Bahaaeddin Veled, Mevlânâ Celaleddin Rumi, başta olmak üzerine Kadı Burhaneddin, Kadı Siraceddin, Sadreddin Konevi, Şehabeddin Suhreverdi gibi bilginler Muhyiddin Arabi gibi mutasavvıflar Konya’da yerleşmiş verdikleri eserlerle şehri bir kültür merkezi haline getirmişlerdir. Hz. Mevlânâ’nın etkisi dünyanın her yerinde hala devam etmektedir. Yine Nasreddin Hoca güldüren ve düşündüren fıkralarıyla Konya’nın kültürel ve sosyal hayatının gelişmesine asırlardır katkısı olan bir bilge kişidir. Bir sanat değeri taşıyan mimari eserler de en çok bu dönemde yapılmıştır.

Mevlana Türbesi; Hz. Mevlânâ’na 17 Aralık 1273 yılında vefat edince Sultanul Ulema Bahaeddin Veled’in de kabrinin bulunduğu yere defnedildi. Oğlu Sultan Veled tarafından Mimar Tebrizli Bedreddin’e “Kubbe-i Hadra” inşa ettirildi. Aynı zamanda bir Mevlevi Dergah’ı olan türbenin inşaatı genişleyerek 19. yy.ın sonuna kadar sürdü. Dergahın avlusunda yer alan üzeri kapalı şadırvan 1512 yılında Osmanlı Hükümdarı Yavuz Sultan Selim tarafından yaptırılmıştır. Türbe salonuna girilen Gümüş Kapı 1599 yılında Sokollu Mehmet Paşa’nın oğlu Hasan Paşa tarafından yaptırılmıştır. Yeşil Kubbe’nin tam altında yer alan Hz. Mevlânâ ve oğlu Sultan Veled’in mezarları üzerinde yer alan iki bombeli mermer sanduka 1565 yılında Kanuni Sultan Süleyman tarafından yaptırılmıştır. Sandukalar üzerindeki altın sırma tellerle işlenmiş puşiler ise 1894 yılında Sultan 2. Abdülhamit tarafından yaptırılmıştır. Halen Mevlânâ’nın babası Bahaeddin Veled’in üzerinde bulunan ahşap sanduka ise bir Selçuklu ahşap işlemeciliğinin şah eserlerinden olan sanduka 1274 yılında Hz. Mevlânâ için yaptırılmıştır. Semahane ve mescid bölümü 16. yy.da Kanuni Sultan Süleyman tarafından yaptırılmıştır. Mevlana Dergahı’nın ön avlusunun batı ve kuzey yönünü çevreleyen her birinde birer küçük kubbe ve baca bulunan hücreler 1584 yılında Sultan 3. Murat tarafından dervişlerin ikamet etmesi için inşa ettirilmiştir. Matbah denilen ve Mevleviler için özel bir anlamı olan dergah mutfağı yine 1584 yılında Sultan 3. Murat tarafından yaptırılmıştır.

Karatay Medresesi; Sultan 2. İzzeddin Keykavus devrinde Emir Celaleddin Karatay tarafından 1251 yılında yaptırılmıştır. Selçuklu çini işlemeciliğinin en nadide eserlerinden biri olarak günümüze kadar ulaşmıştır.

İnce Minare Medresesi; Selçuklu Veziri Sahip Ata Fahreddin Ali tarafından hadis ilmi okutulmak üzere 1254 yılında yaptırılmıştır. Mimarı Abdullah oğlu Kelük’tür. Selçuklu taş işçiliği şah eserlerinden olan taç kapısı üzerinde kabartmalı geometrik ve bitkisel bezemelerle birlikte Selçuklu sülüsüyle yazılmış Yasin ve Fetih sureleri vardır.

Sırçalı Medrese; 1242 yılında Bedreddin Muslih tarafından yaptırılıan Sırçalı Medrese, çinilerle süslü açık (avlulu) medreselerden biridir. Çinileriyle dikkat çekmektedir.

Selçuklu Köşkü; Sultan 2. Kılıçarslan’a ait olduğu sanılmaktadır.Köşk bugün Alaaddin Tepesi’nde yer alan küçük bir parçasıyla ayakta kalabilmiştir.

Kubab-Abad Sarayı; Sultan 1. Alaaddin Keykubad tarafından 1226-1236 yılları arasında yaptırılmıştır.Beyşehir Gölü’nün güney batısında yer almaktadır. Dünyaca meşhur Selçuklu çinileri, sır altı ve lüster tekniği ile dikkat çekmektedir.

Zazadin Han; Sultan Alaaddin Keykubad devrinde 1236 tarihinde yaptırılmıştır. Konya Aksaray yolunun 25. km.sinde Tömek bucağındadır.

Horozlu Han; 1248 yılında yaptırılmıştır. Konya-Aksaray yolunun 8. km.sinde bulunmaktadır.

Kızılviran Han; Konya-Beyşehir yolu üzerinde olup Konya’ya 44 km. uzaklıktadır.

Obruk Han; Konya’yı Aksaray’a bağlayan yol üzerindedir. Döneminin ticaret yolları üzerine kurulan hanlarına bir örnek teşkil eden han, klasik Selçuklu üslubu ile inşa edilmiştir.

Alaaddin Camii; Anadolu Selçuklu devri Konya’nın en büyük ve tarihi camisidir. Alaaddin tepesi üzerinde yer alan caminin yapımına Sultan 1. Rükneddin Mesud zamanında başlanmış Sultan 2. Kılıçarslan ile devam etmiş ve Sultan 2. Alaaddin Keykubad tarafından 12221 yılında bitirilmiştir. Bizans ve klasik devirlere ait 41 taş mermer sütunu da barındırması açısından önemli bir eserdir. En dikkat çekici yanı minberidir. Abanoz ağacından birbirine geçirilerek yapılan minber Selçuklu ahşap işlemeciliğinin şah eserleri arasındadır.

İplikçi Camii; Şemseddin Altınoba tarafından 1201 yılından sonra yaptırılmış olan İplikçi Camii Alaaddin Caddesi üzerindedir.

Sahip Ata Camii ve Külliyesi Anadolu Selçuklu Devleti’nin en başarılı vezirlerinden Sahip Ata tarafından 1258-1283 yılları arasında inşa edilmiş olup mescid, türbe, hanigah ve hamamdan ibarettir.

Sadrettin Konevi Camii ve Türbesi; 1274 yılında yaptırılmıştır. Sadreddin Konevi zamanının meşhur alimlerinden ve mutasavvıflarındandır. Türbesi açık türbeler tipinin ayakta kalan tek örneğidir.

Şems-i Tebrizi Camii ve Türbesi; ilk olarak 13. yy.da yapıldığı ileri sürülmektedir. Bugünkü mevcut yapı ise 1510 yılında Abdurrezzakoğlu İshak Bey tarafından mescidle birlikte elden geçirilmiş ve genişletilmiştir.

Ateşbaz Veli Türbesi; Klasik Selçuklu Kümbetlerindendir. Türbe, lında vefat eden Mevlevi Ateşbaz Yusuf’a aittir.

Tavusbaba Türbesi; Türbe 1. Alaaddin Keykubad devrinde Konya’da vefat eden Şeyh Tavus Mehmet El Hindi’ye aittir.
Karamanoğulları Devri

Konya’da Karamanoğulları devrinde de bilim ve kültür alanındakigelişmeler devam etmiş Ulu Arif Çelebi ve oğulları Adil ve Alim Çelebiler ile Ahmet Eflaki ve Sarı Yakup gibi bilgin ve mutasavvıflar yetişmiştir.

Hasbey Dar’ul Huffazı; Karamanoğlu 2. Mehmet devrinde Hacı Hasbey oğlu Mehmet Bey tarafından 1421 yılında “hafızlar evi” olarak yaptırılmıştır.

Meram Hasbey Mescidi; Konya’nın tarihi bir mesire yeri olan Meram’da Karamanoğlu 2. Mehmet devrinde Hasbey oğlu Mehmet tarafından yaptırılmıştır.

Nasuh Bey Dar’ul Huffazı; Karamanoğlu 2. İbrahim Bey zamanında Kadıoğlu Nasuh Bey tarafından yaptırılmıştır.

Ali Gav Zaviyesi ve Türbesi; 14. yy.da inşa edilmiştir. İçerisinde Hacı Bayram Veli ahvalinden Ali Gav Baba metfundur. Bugünkü Tarla Mahallesi’nde yer almaktadır.

Burhaneddin Fakih Türbesi; 1454 yılında bilgin, mutasavvıf Burhaneddin Fakih Paşa için yaptırılmıştır. Bugünkü Burhandede Mahallesi’nde yer almaktadır.

Ayrıca Kadı Mürsel Zaviye ve Türbesi, Ebu İshak Kazeruni Zaviyesi, Şeyh Osman Rumi Türbesi, Ali Efendi Muallimhanesi, Turgutoğulları Türbesi, Kalenderhane Türbesi, Tursunoğlu Camii ve Türbesi ve Siyavuş Veli Türbesi Karamanoğulları devrinin diğer eserleridir.
Osmanlılar Devri

Konya, 1467 yılında Osmanlı sınırlarındadır. Doğu seferlerine çıkan Osmanlı Sultanlarından Yavuz Sultan Selim, Kanuni Sultan Süleyman ve 3. Murat’ın uğrak yeri olmuştur. Selçuklulardan sonra ilim, kültür ve sanat hareketleri kesintisiz olarak devam etmiştir.

Selimiye Camii; Mevlânâ Dergahı’nın batısında inşaatına Sultan 2. Selim’in şehzadeliği zamanında başlanmış (1558-1567) arasında tamamlanmıştır. Cami, Osmanlı klasik mimarisinin Konya’daki en güzel eserlerindendir. Çift minarelidir.

Aziziye Camii; Muntazam Gödene Kesme Taşı ile yapılan mabed, son Osmanlı mimarisinin çok başarılı eserlerinden biridir. Önceden yerinde bulunan ve 1671-1676 yılları arasında Şeyh Ahmet tarafından yaptırılan camii yandığı için Sultan Abdülaziz’in annesi Pertevniyal adına yeniden bugünkü camii yaptırılmış (1874) ve Aziziye adıyla anılmıştır. Türk baroku üslubuyla yapılan camiinin minareleri, o zamanın karakteristik özelliklerini yansıtmak bakımından eşsiz bir örnektir.

Şerafeddin Camii; camii ilk defa12. yy.da Şeyh Şerafeddin tarafından yaptırılmış, 1336 yılında tamamen yıktırılarak Çavuş oğlu Mehmet Bey tarafından inşa ettirilmiştir. Cami, iç süsleme ve yazıları, mermer işlemeli minber ve mihrabıyla takdire şayan bir sanat eseridir.

Kapu Camii; Asıl adı İhyaiyye olup eski Konya Kalesi’nin kapılarından birinin çevresinde yer aldığından Kapu Camii adıyla anılır. Cami ilk defa 1658 yılında Mevlevi Dergahı Postnişinlerinden Pir Hüseyin Çelebi tarafından yaptırılmıştır. Bir süre sonra yıkılan bu camiyi 1811 yılında Konya Müftüsü Esenlilerzade Seyyid Abdurrahman yenilemiş, 1867 yılında çıkan bir yangınla cami yok olmuştur. 1868 yılında cami yeniden yaptırılmıştır. Kapu Camii, Konya’da yer alan Osmanlı dönemi camilerinin en büyüğüdür.

Nakipoğlu Camii; Konya Müftüsü Nakib’ül Seyid İbrahim tarafından 1762 yılında yaptırılmıştır. Minaresi 1764 yılında Nakib’ül Hac Seyid İbrahim oğlu Mehmet Emin Tarafından yaptırılmıştır. Caminin minaresi 1926’da yıktırılarak yeniden yaptırılmıştır.

Mevlana Dergahı; Mevlânâ Dergahı’nın büyük bir bölümü Osmanlılar döneminde yaptırılmıştır.