Azman Dede Balıkesir`de son gömdüğümüz Çanakkale gazisi İvrindi'nin
Mallıca köyünden 104 yaşında Azman Dede idi. Gençliğinde iki metreyi aşkın
boyu,dev görünümüyle insan azmanı sayılmış herkes ona azman demeye
başlamış,soyadı kanunu çıkınaca da Azman soyadını almıştı. Esas ismi adeta
unutulmuştu.Yıllar önce bir yerel araştırma sırasında Mallıca köyü
kahvesinde kendisiyle görüştüm. Kulakları ağır işitiyordu. Köylülerden
biri yardımcı oldu. Benim sorduklarımı kulağına bağıra bağıra söyledi.
Onun sesine alışkın olduğundan anladı. Sordukları mı cevapladı . Söz
Çanakkale`ye geldiğinde o koca ihtiyar sarsıla sarsıla, hıçkırıklar içinde
ağlamaya başladı. Kendi zor duyduğu için kan çanağına dönen gözleriyle
bize de duyurmak için bağıra bağıra anlatmaya başladı :
-"Bir hücum sırasında bölük erimişti. Yüzbaşı telefonla takviye istedi.
Gece yarısı siperleri takviye için istediğimiz askerler geldi. Hepsi
askere alınmış gencecik insanlardı. Ama içlerinde daha çocuk denecek yaşta
üç-dört asker vardı ki hemen dikkatimizi çekti. Bölüğü düzene
soktum.Yüzbaşı gelenlerle tek tek ilgileniyor, karanlıkta el yordamıyla
üstlerini başlarını düzeltiyor, sabah yapılacak olan süngü hücumuna
hazırlıyordu.
Sıra o çocuklara geldiğinde, o cıvıl cıvıl şarkı söylerek gelen çocuklar
birden çakı gibi oldular. Yüzbaşı sordu;
"Yavrum siz kimsiniz?",içlerinden biri; "Mektebi Sultanisi talebeleriyiz
Vatan için ölmeye geldik!.." diye cevap verdi. Gönlüm akıverdi o
çocuklara. Bu savaş için çok küçüktüler. Daha süngü tutmasını bile
bilmiyorlardı.
Onlarla ilgilendim. "Mermi böyle basılır. Tüfek şöyle tutulur. Süngü böyle
takılır. Düşmana şöyle saldırılır!.." diye. Onları karşıma alıp bir bir
gösterdim.
Siperlerin arkasında ay ışığında sabaha kadar talim yaptık.Gün ışımadan
biraz dinlensinler diye siperlere girdik. Ortalık hafif aydınlanır gibi
olunca hep yaptıkları gibi düşman gemileri gelip siperlerimizi bombalamaya
başladı lar. Yer gök top sesleriyle inliyordu.Her mermi düştüğünde minare
gibi alevler yükseliyor birgün önce ölenlerin kol, bacak, el, ayak gibi
parçaları havaya kalkan toprakla siperlere düşüyordu. Mermiler üzerimizden
ıslık çalarak geçiyordu. Siperler toz duman içinde kalmıştı. Bir ara
yüzbaşı "Azman yandık!.." diye
siperin köşesini işaret etti. O şarkı söyleyerek sipere gelen, sanki çiçek
toplarmış gibi neşeli olan o çocuklar siperin bir köşesinde sanki bir
yumak gibi birbirine sarılmış tir tir titriyorlardı. Çocuklar harbin
gerçeği ile ilk defa karşılaşıyorlardı.
Ürkmüşlerdi. Yüzbaşı yandık demekte haklıydı.
Muharebede bir ürküntü panik meydana getirebilirdi. Tam onlara doğru
yaklaşırken içlerinden biri avaz avaz bir marş söylemeye başladı!..
Annem beni yetiştirdi bu yerlere yolladı
Al sancağı teslim etti Allah'a ısmarladı
Boş oturma çalış dedi hizmet eyle vatana
Sütüm sana helal olmaz saldırmazsan düşmana
Baktım hemen biraz sonra ona bir arkadaşı daha katıldı. Biraz sonra biri
daha... Marş bitiyor yeniden başlıyorlar. Bitiyor bir daha
söylüyorlar.Avaz avaz!.. Gözleri çakmak çakmak... Hücum anı geldiğinde
hepsi süngü takmış, tüfeklerine sımsıkı sarılmış, gözleri yuvalarından
fırlamış dişler kenetlenmiş bekliyorlardı .
O an geldi. Birden yüzbaşı "Hücum!.."diye bağırdı. Bütün bölük, bütün
tabur, bütün alay cephenin her yerinden fırladık. İşte tam o anda, tam o
anda, o çocuklar kurulmuş gibi siperlerden fırlayıverdiler.
İşte o an. Tam o an bir makinalı yavruları biçiverdi. Hepsi sipere geri
düştüler. Kucağıma dökülüverdiler.Onların o gül gibi yüzleri gözümün
önünden gitmiyor. Hiç gitmiyor!.. İşte ben ona ağlıyorum, o çocuklara
ağlıyorum!.."
Azman dede ağlıyordu. Ben ağlıyordum. Kahvede kim varsa ağlıyordu.
Kahveci gözyaşları içinde bize çay getirdi. Eğildi; "Azman dede hep ağlar.
Niye ağladığını bugün ilk defa anlattı ." dedi.
C. Bayar Üniversitesi Öğrenci Konseyi'nin hazırladığı Çanakkale adlı
kitapçıktan
Çanakkale Savaşından unutulmaz bir anı
